Nisrine Mbarki: Poëzie and politics of kissing

Uitgesproken tijdens KISS – Read My World 2023

Kissing, embrasser, een zoen, bousa en un baiser tintelen op mijn lippen, ruisen op mijn gezicht en glijden soepel naar mijn nek. Kissing is not for the fainthearted, un baiser c’est de la politique, wa el bous khatar heb ik vroeg in mijn leven geleerd.

In mijn moedertalen les ik de dorst met een kus, zijn lippen van de geliefde sappige druiven, uit hun mond stroomt wijn waar we naar snakken, bezegelt een mond en niet een ring de liefde, brengt een zoen ons terug uit de dood, snijden lippen strotten door en drijft een zucht je tot waanzin. Een eenvoudige handeling van twee mensenmonden bezit de macht je te bedwelmen, je geest te doen verliezen en bevat transcendente eigenschappen.

‘Your lips are like candles when they are kissed,’ schrijft de dichter Nizar Al Qabbani en in een nummer over de mond van ’n lief smeekt Sabah Fakhri haar: ‘جودي عليه بقبلة’, schenk hem een kus, bring him back to life.

Als kind zag ik nooit mensen zoenen in de dagelijkse realiteit, enkel op televisie en tijdens tripjes naar Parijs met mijn ouders maar ik hoorde de vrouwen tijdens feesten en bijeenkomsten lachend dingen zeggen als: ‘ze zoent alleen haar minnaar, niet haar man’, ‘je mond schenk je aan diegene van wie je houdt, je lichaam is voor degene die jij wilt’, ‘mannen lust ze niet, vrouwen wel’, en ‘weet wie je kust, je geeft je ziel weg’.

Ik kan niet anders dan toegeven dat ik de macht, de kracht en het gevaar die bij de kus horen, later in mijn leven heb ervaren. Mijn eerste kussen als jong meisje waren des baiser volées in de zomer. Alles om me heen leek weg te vallen op die afgezonderde momenten dat mijn lippen voor het eerst de lippen van een ander raakten. De zon scheen feller, de nacht duurde langer, de vogels floten op mijn schouders, de jasmijn rook sterker. We zochten elkaar in de warme nacht als er eindelijk een klein briesje opstak, bij de branding net na zonsondergang, onder de sinaasappelboom bij de opkomende zon terwijl de rest van de wereld sliep, in de schaduw van de moerbei als iedereen een siësta deed, de tijd stond stil, de aarde hield op met draaien.

Een paar jaar later zoende ik mijn eerste vriendje Tom voor de achterdeur van mijn ouderlijk huis op het moment dat mijn moeder van haar werk thuiskwam, waardoor ik werd betrapt. Misschien wilde ik betrapt worden. Het gevaar keek ik recht in de ogen. Ik heb fysiek geweld ondergaan vanwege die kus en een vernedering die ik nooit van mijn leven zal vergeten. Vanaf dat moment wist ik dat een kus een statement, een provocatie en een wapen was.

Kort daarna kusten mijn beste vriendin en ik als twee Brabants Marokkaanse rebellerende, in het zwartgeklede tieners elkaar op de drukste plek van de stad. We kusten elkaar lang en uitvoerig op de mond. Fatima en ik wisten wat we deden en deden dat bewust. Dezelfde dag moest ik me bij mijn moeder verantwoorden over mijn geaardheid. Ze begreep het niet en twijfelde nog vele jaren. Stiekem was dat precies wat ik wilde, verwarring zaaien zodat ik met rust zou worden gelaten want de onzichtbare sociale controle bestond echt en die bemoeide zich met mijn lichaam en mond op het moment dat ik mijn vrijheid hard nodig had om mezelf te leren kennen.

Hierna kwamen nog vele kissing momenten die mijn leven tekenden. De eerste keer dat ik in het openbaar met een geliefde zoende, was een statement van bevrijding voor mezelf, van het openlijk vieren van het leven en de liefde en niet meer achter gesloten deuren. We kusten elkaar op vele Amsterdamse bruggen, steeds weer opnieuw. Ik had geleerd dat je intimiteit thuis deelt, daar waar niemand je ziet. Ik wilde van dat juk af maar nog steeds voel ik een rilling als ik een lief op straat kus. Een tijdje geleden kuste ik een geliefde boven de Amstel op een van de drukste bruggen van de stad Even dacht ik dat iedereen me zag, inclusief mijn familie. Onder de brug voer een boot. De jongens die erin zaten begonnen te juichen.

Als student heb ik jarenlang een geliefde enkel gezoend omdat we beide partners hadden die niet gecharmeerd waren van onze liefde voor elkaar. We zoenden in kloostertuinen, onder de Dom, in het theater en in boekhandels. Die kussen waren een metafoor voor alle conventionele beperkingen en een middel om onze unconditional love in leven te houden.

La bouche as an entrance naar een ander rijk waar de ratio niet meer de overhand heeft, één waar de wereld om je heen oplost op het moment dat lippen, tong en tanden elkaar vinden.

De mond en de eerste kus zijn voor mij de glimp en een eventuele handleiding van een mogelijke liefde. Hoe snel je je mond beweegt, je wangen de mijne raken, hoe gretig je tong is, hoe zacht je lippen zijn, hoe diep je stem is, hoe je ademt, het moment waarop je tanden tevoorschijn komen, hoe hard je bijt, hoe strak je je mond trekt, de kleur en de vorm van je lippen en natuurlijk je geur, je geur en je smaak. Je mond en kus vertellen mij hoe je bent. Geven me alle informatie over jou als potentiële geliefde, minnaar of vriend. Informatie die nooit verteld kan worden. Directe informatie zonder de tussenkomst van taal. Er ligt een grote belofte besloten in dat moment, achter de lippen en onder het gehemelte ligt een kleine kosmos om te ontdekken.

Ik zoende eens een grote bassist die zo zacht kuste, dat ik smolt in zijn handen die leefden om snaren te raken.

Ik kuste eens een bloedmooie man die bitter smaakte. Ik had meteen moeten vertrekken maar bleef.

Ik kuste eens een man die maar op één manier kon kussen, de rest kon hij eigenlijk ook maar op één manier.

Ik zoende eens een man die mijn mond opvrat. Zo gulzig bleek hij als geliefde ook te zijn.

Ik kuste eens een jongen die geluiden maakte als hij zoende. Tijdens onze gesprekken neuriede hij altijd ongeduldig.

Ik kuste eens iemand die mijn mond liever oversloeg. Dat beloofde niet veel goeds.

Ik kuste eens een mens die mij letterlijk de adem ontnam en beademde op zijn ritme. Op alle vlakken bleek hij dominantie niet te schuwen.

Ik zoende eens man met zachte roze lippen en stevige handen die naar kaneel roken. Hij droeg me zacht door alle dagen.

Sommige kussen zijn onvergetelijk. Mijn eerst echte lief had zulke zachte volle donkere lippen en weelderige krullen dat niemand daar ooit meer aan kan tippen. De mond van een andere geliefde hoefde maar dichtbij te komen en alles in mijn lichaam begon te stromen. Wij konden elkaar zelfs fietsend kussen, slapend, vijf minuten afspreken alleen maar om elkaar even te proeven. Zelfs onze berichten waren sweet as our heavenly kisses. Ik rook eens de adem van die geliefde terwijl hij een pepermuntje at. Ik hou niet van pepermunt maar vermengd met zijn adem duizelde het mij. Ik at daarna een pepermunt, hij lachte, want wat ik eigenlijk wilde was zijn smaak en die kreeg ik.

Some people feel like butterflies on your lips and others sont commes des orties. Er is een aantal fysieke wegen om mijn wezen in dit lichaam te bereiken: mijn huid, mijn gehoor, mijn voeten, mijn handpalm, mijn rug, maar de onvermijdelijke sleutel om volledige toegang te krijgen als geliefde ligt midden op mijn tong. Daar, precies daar ligt de sleutel.

Misschien is kissing de poëzie van de lichamelijke liefde, de nectar van alles wat bloeit, de essentie van een geur. Misschien ligt het geheim van de macht en het gevaar in het moment besloten waarop we golven zijn die samenkomen en niet breken, waarop we met de bergen kunnen dansen, waarop we door muren heen lopen, waarop we niet meer kunnen zien met onze ogen maar met ons hele lichaam, waarop onze oren suizen en we het ritme van de kosmos horen, waarop we vergeten dat we alleen zijn. De kracht is misschien dat we ons één ogenblik bewust worden dat het lichaam op kan lossen en dat we ons herinneren dat we tot één kunnen versmelten en even de oneindigheid horen en zien.

Kissing (you) is:

het geluid van zwaluwen op een zomerochtend

boussetek is kardemonkoffie in de schaduw

de zachte bladeren van een magnolia op m’n hals

your mouth een zoete sappige Desi mango in een briesje kamperfoelie

is mijn huid die overgaat in de jouwe in een oneindige ruimte avec des nuages doux

ton baiser is eindeloos ultramarijn

en ik

wij

lossen op.

Nisrine Mbarki

 

💋
Over het programma KISS:

Kussen is een woordeloze daad. Het kan lawaaierig zijn, of heel stil, het kan in het openbaar gebeuren, of privé. Het kan een gebaar van passie zijn, van tederheid, van vriendelijkheid, een showcase van liefde, maar misschien ook van wanhoop, of een eenvoudige manier om te zeggen dat we om elkaar geven. We kussen onze geliefden, onze kinderen, onze ouders, onze vrienden, we kussen vreemden, sommigen van ons kussen zelfs onze huisdieren, evenals objecten als onderdeel van veel rituelen die aan ons zijn doorgegeven of die we zelf hebben gecreëerd. Kussen is emotioneel en het kan ook politiek zijn: het is niet overal hetzelfde voor iedereen. Wie kan kussen? Wie? Waar? Hoe? Hebben we allemaal hetzelfde recht om in het openbaar te kussen? Of zelfs in de privacy van onze huizen?

Toen ik dichters Nisrine Mbarki en Lies Gallez vroeg om te reageren op deze overpeinzingen over kussen en om nieuw werk voor dit programma te schrijven, wist ik dat de kracht van hun poëtische stem perfect zou overkomen op het podium. Wat me in het bijzonder raakte, is de kwetsbaarheid die ze hebben meegebracht en hoe die kwetsbaarheid dankzij de collectieve ervaring die een festival kan bieden, veranderde in krachtige verbinding zoals geen andere plaats dat kan doen. Ik hoop dat je die kracht zult voelen terwijl je hun gedichten leest, zelfs vanachter je scherm.

Canan Marasligil, curator van het programma KISS gepresenteerd op het Read My World Festival op 15 september 2023